Przechowywanie żywności to jedno z wyzwań, z którymi zmagamy się od niepamiętnych czasów. Dziś mamy wiele nowoczesnych sposobów konserwowania jedzenia, jednak kilkadziesiąt lat temu nie było powszechnie stosowanych lodówek i zamrażarek, opakowań próżniowych czy żywności liofilizowanej. Jak zatem radzono sobie z zabezpieczeniem jedzenia przed psuciem się? Jednym ze sposobów było wekowanie. Ale co to jest wekowanie i na czym polega ten proces?
Spis treści
Co to jest wekowanie?
Wekowanie to proces pasteryzacji żywności, polegający na konserwowaniu produktów w szczelnie zamkniętych słoikach. Dzięki podgrzewaniu słoików, które zawierają przetwory, eliminuje się drobnoustroje odpowiedzialne za psucie żywności, co znacznie przedłuża jej świeżość i trwałość. Wekowanie można stosować do różnych potraw, np. warzyw, owoców, dżemów czy gotowych dań, dzięki czemu zachowują one smak i wartości odżywcze na dłużej.
Nazwa „wekowanie” pochodzi od niemieckiego przedsiębiorcy Johanna Carla Wecka, który pod koniec XIX wieku opatentował metodę konserwowania żywności przy pomocy słoików i gumowych uszczelek. W języku niemieckim termin „einwecken” oznacza konserwowanie jedzenia poprzez gotowanie w słoikach. Dzięki temu nazwisko Wecka stało się synonimem tej metody przechowywania żywności
Jakie są metody wekowania?
Wekowanie, czyli pasteryzacja przetworów, może być przeprowadzane na kilka sposobów:
- Na mokro (w garnku) – Słoiki umieszcza się w garnku z wodą, tak by woda sięgała ¾ ich wysokości, i gotuje przez określony czas. To najpopularniejsza metoda.
- Na sucho (w piekarniku) – Słoiki układa się na blasze w piekarniku rozgrzanym do ok. 130°C. Słoiki nie mogą się dotykać, a proces trwa kilkadziesiąt minut.
- W zmywarce – Słoiki pasteryzuje się, ustawiając je w zmywarce na programie o temperaturze ok. 70-75°C. Jest to metoda na mokro.
Jak wekować przetwory?
Wekowanie przetworów na mokro, w piekarniku czy zmywarce to popularna metoda pasteryzacji. Wekowanie zawsze zaczynamy od przygotowania słoików na przetwory – muszą być wcześniej wyparzone. Następnie napełniamy je przetworami i szczelnie zakręcamy. Upewniamy się, że brzegi słoików są czyste. Słoiki wstawiamy do garnka z zimną wodą lub zimnego piekarnika i dopiero wtedy rozpoczynamy podgrzewanie. Po wekowaniu słoiki zostawiamy do wystygnięcia.
Co możemy wekować?
Wekowanie jest doskonałym sposobem na długotrwałe przechowywanie wielu rodzajów żywności. Możemy wekować:
- Warzywa – popularne przetwory to ogórki konserwowe, cukinia, dynia, buraki, papryka czy fasolka szparagowa.
- Owoce – konfitury, dżemy, kompoty i musy z owoców, takich jak jabłka, gruszki, śliwki, czy truskawki.
- Grzyby – sprawdź, jak wekować grzyby.
- Zupy – niemal każda zupa nadaje się do wekowania, np. pomidorowa, jarzynowa czy rosół.
- Gotowe dania – gulasze, bigos, gołąbki, pulpety, a także inne potrawy mięsno-warzywne.
Nie wekujemy naturalnych kiszonek, ponieważ wysoka temperatura zabije dobroczynne bakteria.
Czym się różni wekowanie od pasteryzacji?
Wekowanie i pasteryzacja często są używane zamiennie, ale istnieją pewne różnice:
- Wekowanie to ogólne określenie procesu przechowywania żywności w szczelnie zamkniętych słoikach. Jak już wspominaliśmy, nazwa pochodzi od niemieckiego producenta słoików „Weck”. Termin ten odnosi się do zakręcania słoików i zamykania przetworów we wnętrzu, jednak nie określa, w jaki sposób jest przeprowadzana obróbka cieplna.
- Pasteryzacja to proces konserwacji żywności za pomocą wysokiej temperatury. Produkty są poddawane działaniu temperatury między 60°C a 100°C, co niszczy mikroorganizmy i przedłuża trwałość przetworów. Jest to metoda, która często towarzyszy wekowaniu, aby żywność była dłużej zdatna do spożycia. Nazwa tej metody pochodzi od nazwiska słynnego francuskiego mikrobiologa Ludwika Pasteura, który odkrył ten spisów zwalczania bakterii.
Podsumowując, wekowanie odnosi się do zamykania żywności w słoikach, a pasteryzacja jest metodą konserwacji poprzez obróbkę cieplną. Wekowanie to uniwersalna metoda konserwacji, która pozwala na zachowanie smaku i wartości odżywczych wielu produktów.