Jarmuż od kilku lat wraca na nasze stoły i do ogrodów. Traktujemy go jako zdrowe warzywo, ale rzadziej zastanawiamy się, jak wygląda jego uprawa. Ta odporna roślina dobrze znosi mróz i potrafi rosnąć wtedy, gdy inne warzywa zamarzają. Co ciekawe, jego smak wręcz poprawia się, gdy liście lekko przemarzną! Jarmuż ma długą historię i wyjątkowe właściwości, a jego liście zbieramy nawet zimą. Sprawdź pochodzenie, wygląd i wymagania warzywa, aby lepiej rozumieć tę niezwykłą odmianę kapusty.
Spis treści
Skąd pochodzi jarmuż?
Jarmuż wywodzi się prawdopodobnie z regionu Morza Śródziemnego. Był uprawiany już w starożytnej Grecji i Rzymie. Dawniej stanowił ważne źródło pożywienia w chłodniejszych krajach. Jego odporność na mróz sprawiała, że pozostawał na polach nawet zimą. W średniowieczu ceniła go również ludność północnej Europy. Dziś wraca na nasze stoły, ponieważ doceniamy jego wartości. Uważamy go za roślinę tradycyjną, choć był kiedyś zapomniany. Obecnie znajduje miejsce w ogrodach warzywnych i na działkach.
Jak wygląda ta zimowa kapusta?
Jarmuż ma sztywne łodygi, z których wyrastają duże liście. Blaszki liściowe mogą być mocno karbowane lub lekko pofalowane. Ich kolor zależy od odmiany. Znamy jarmuż zielony, purpurowy, a nawet niebieskawy. Liście są matowe i sztywne, ale stają się delikatniejsze po pierwszych mrozach. Roślina przypomina ozdobną kapustę, jednak jest bardziej smukła. Wysokość dochodzi do kilkudziesięciu centymetrów. Czasem roślina wyrasta nawet wyżej. Jej wygląd sprawia, że chętnie sadzimy ją również jako warzywo dekoracyjne.
Jak rośnie jarmuż w ogrodzie?
Jarmuż rośnie najlepiej w chłodnym klimacie. Uwielbia niskie temperatury i zaczyna smakować lepiej po przymrozkach. Może być sadzony na glebie średnio żyznej, ale lepsze plony uzyskujemy na podłożu bogatym w składniki. Roślina wymaga światła, choć toleruje także półcień. Gleba powinna mieć dobrą strukturę i umiarkowaną wilgotność. Jarmuż rośnie stopniowo i wymaga regularnego podlewania w okresie suszy. Jego system korzeniowy radzi sobie jednak z chłodem. Roślina może być uprawiana obok innych kapustnych, choć warto zachować odstęp dla jej liści.
Odmiany jarmużu i ich cechy
Istnieje wiele odmian jarmużu. Każda ma inny kształt i kolor liści. Jarmuż zielony jest najbardziej klasyczny. Purpurowy jest bardziej ozdobny, a jego liście mają intensywny kolor. Istnieją także odmiany o liściach mocno kędzierzawych. Każda odmiana smakuje nieco inaczej. Czasem liście są bardziej delikatne, czasem twardsze. Różnice zależą także od warunków, w których roślina rośnie.
Jak dbać o jarmuż podczas sezonu?
Jarmuż wymaga regularnego podlewania. W suszy roślina staje się łykowata. Warto także dbać o podłoże. Dodajemy kompost, aby zwiększyć zawartość składników pokarmowych. Roślina lubi przewiewne stanowiska, dlatego sadzimy ją w odstępach. To zmniejsza ryzyko chorób. Jarmuż rzadko choruje, jednak może być podgryzany przez szkodniki. Warto usuwać dolne liście, jeśli są uszkodzone. Dzięki temu roślina tworzy silniejszy wierzchołek.
Czy jarmuż to roślina wieloletnia?
W naszym klimacie jarmuż traktujemy jako warzywo jednoroczne. Roślina może jednak przetrwać zimę, jeśli nie jest bardzo surowa. Jarmuż w drugim roku uprawy wytwarza pędy kwiatowe. Wtedy traci jakość liści, które stają się twardsze. Dlatego przeważnie uprawiamy go przez jeden sezon. W cieplejszych regionach może zachowywać się jak roślina dwuletnia. W ogrodzie warto go wysiewać co roku, aby uzyskać młode i delikatne liście.
Czy jarmuż jest odporny na mróz?
Jarmuż, który rośnie jak brukselka, jest jedną z najbardziej odpornych kapust. Wytrzymuje mrozy nawet do kilkunastu stopni. Po przemarznięciu szybko wraca do dobrej formy. Jego odporność wynika z budowy liści i korzeni. Zimą roślina zatrzymuje wodę w tkankach, co chroni ją przed uszkodzeniem. Dlatego tak dobrze sprawdza się jako warzywo zimowe. Nawet gdy inne rośliny są już martwe, jarmuż wciąż rośnie.
Kiedy zbieramy jarmuż?
Jarmuż zbieramy jesienią i zimą. Najsmaczniejszy jest po pierwszych przymrozkach. Liście stają się wtedy delikatniejsze i tracą gorzki posmak. Zbieramy dolne liście, zostawiając wierzchołek. Roślina dalej rośnie i wypuszcza nowe liście. Dzięki temu możemy korzystać z niej przez długi czas. Gdy mróz jest silny, liście mogą przemarzać, ale po odwilży roślina zwykle wraca do dobrej formy. Dlatego jarmuż jest wartościowym warzywem zimowym.
Sprawdź, jak przyrządzić jarmuż
Co wpływa na smak jarmużu?
Na smak jarmużu wpływa temperatura. Liście zbierane jesienią bywają twardsze i bardziej gorzkie. Gdy pojawia się mróz, stają się łagodniejsze. Zmienia się struktura cukrów w liściach. Jarmuż staje się wtedy przyjemniejszy w smaku. Wpływa na to także gleba. Rośliny rosnące na glebach żyznych są bardziej delikatne. Z kolei przy braku składników liście stają się grubsze i twardsze. Dobrze jest znać te zależności, jeśli chcemy uzyskać najlepszy smak.
Sprawdź, jak gotować brukselkę