Otyłość jest poważną chorobą przewlekłą, która polega na nadmiernym nagromadzeniu tkanki tłuszczowej w naszym organizmie. Musimy mieć świadomość, że ten stan prowadzi do zaburzenia wielu ważnych czynności życiowych. Nadmierna masa ciała zwiększa ryzyko chorób układu krążenia, cukrzycy typu drugiego oraz niektórych nowotworów. W Polsce problem ten dotyczy już ponad połowy dorosłych mieszkańców naszego kraju. Musimy zatem nauczuć się rozpoznawać otyłość, aby w porę podjąć odpowiednie działania. Istnieje kilka sprawdzonych metod, które pozwalają nam samodzielnie ocenić stan naszego odżywienia.
Spis treści
Wskaźnik BMI jako podstawowe narzędzie oceny
Najpopularniejszą metodą rozpoznawania nadwagi i otyłości jest wyliczenie wskaźnika masy ciała, czyli BMI. Obliczamy go, dzieląc naszą aktualną masę ciała w kilogramach przez wzrost podniesiony do kwadratu. Otrzymany wynik pozwala nam szybko sprawdzić, czy nasza masa ciała mieści się w normie. Wartość od osiemnastu i pół do dwudziestu czterech i dziewięciu uznajemy za prawidłową. Wynik między dwudziestką piątką a trzydziestką sygnalizuje nam występowanie nadwagi. O otyłości mówimy wtedy, gdy nasz wskaźnik BMI przekracza wartość trzydzieści. Metoda ta jest bardzo prosta i powszechnie stosowana w badaniach przesiewowych. Musimy jednak pamiętać, że ten wskaźnik nie jest idealnym narzędziem dla każdego.
Ograniczenia wskaźnika BMI i metody alternatywne
BMI nie zawsze dokładnie odzwierciedla faktyczny poziom tkanki tłuszczowej w naszym organizmie. Pomiary te mogą być obarczone błędem u kobiet w ciąży oraz u sportowców. Osoby z bardzo rozbudowaną masą mięśniową mogą mieć wysokie BMI mimo braku nadmiaru tłuszczu. Dlatego warto stosować również inne wskaźniki, które uwzględniają rozmieszczenie tkanki tłuszczowej. Bardzo pomocny jest wskaźnik WHR, czyli stosunek obwodu talii do obwodu naszych bioder. Pozwala on nam określić, czy zmagamy się z otyłością brzuszną, czy udowo-pośladkową. W otyłości brzusznej, typu jabłko, tłuszcz gromadzi się głównie wewnątrz jamy brzusznej. Ten typ jest szczególnie niebezpieczny dla zdrowia, ponieważ sprzyja rozwojowi insulinooporności.
Tajemnica wskaźnika WHtR oraz jego interpretacja
Kolejnym ważnym narzędziem diagnostycznym jest wskaźnik WHtR, który obliczamy na podstawie obwodu talii i wzrostu. Dzielimy nasz obwód talii w centymetrach przez wzrost podany w tej samej jednostce. Wskaźnik ten jest często uważany za dokładniejszy od popularnego BMI. Pozwala on lepiej ocenić ryzyko wystąpienia chorób metabolicznych i układu krążenia. Przyjmujemy, że wynik na poziomie czterdziestu dziewięciu setnych lub wyższym oznacza zagrożenie. Takie proste wyliczenia dają nam cenny wgląd w stan naszego zdrowia metabolicznego. Dzięki nim możemy szybciej zauważyć niepokojące zmiany w naszym organizmie. Regularne monitorowanie tych parametrów jest kluczowe dla zachowania dobrego samopoczucia.
Jak prawidłowo mierzyć obwody naszego ciała?
Aby nasze pomiary były wiarygodne, musimy wykonywać je w bardzo precyzyjny sposób. Obwód talii mierzymy centymetrem krawieckim dokładnie w połowie wysokości naszego ciała. Miejsce to znajduje się między ostatnim żebrem a górną krawędzią kości biodrowej. U osób szczupłych jest to zazwyczaj najwęższe miejsce, mniej więcej na wysokości pępka. Jeśli nie mamy wyraźnego wcięcia w talii, wybieramy najszersze miejsce naszego brzucha. Obwód bioder mierzymy natomiast na wysokości najszerszego miejsca naszych pośladków. Pomiaru dokonujemy na stojąco, oddychając swobodnie i nie wciągając nadmiernie brzucha. Prawidłowa technika pomiaru jest niezbędna do uzyskania rzetelnych wyników naszych badań.
Nowoczesne technologie w diagnostyce otyłości
W specjalistycznej ocenie stanu odżywienia wykorzystywane są bardziej zaawansowane metody badawcze. Jedną z nich jest analiza składu ciała metodą bioimpedancji elektrycznej, znaną jako BIA. Badanie to polega na mierzeniu oporu elektrycznego tkanek naszego organizmu. Wykorzystuje się do tego prąd o bardzo niskim, całkowicie bezpiecznym natężeniu. Pomiar ten jest nieinwazyjny, bezbolesny i trwa zaledwie kilkanaście sekund. Dzięki metodzie BIA dowiadujemy się, ile dokładnie tłuszczu i wody mamy w organizmie. Poznajemy również naszą masę mięśniową oraz wartość podstawowej przemiany materii. Specjaliści mogą także zlecić badanie DXA, tomografię komputerową lub rezonans magnetyczny.
Skutki zdrowotne i psychologiczne otyłości
Musimy pamiętać, że otyłość nie jest jedynie problemem natury estetycznej. Jest to poważna choroba, która obciąża nasz układ ruchu i stawy. Prowadzi ona do degeneracji kości oraz częstych problemów z kręgosłupem. Otyłość drastycznie zwiększa ryzyko przedwczesnego zgonu i pogarsza jakość naszego życia. Często towarzyszą jej również trudne skutki społeczne oraz psychologiczne. Możemy doświadczać niskiej samooceny, zaburzeń nastroju oraz problemów z komunikacją. Osoby z otyłością niestety bywają dyskryminowane przez pracodawców lub personel medyczny. Dlatego tak ważne jest interdyscyplinarne podejście do leczenia tej choroby. Współpraca z lekarzem, dietetykiem i psychologiem daje nam największe szanse na sukces.
Interdyscyplinarny zespół w procesie powrotu do zdrowia
W procesie rozpoznawania i leczenia otyłości kluczową rolę odgrywa lekarz rodzinny. To on zazwyczaj jako pierwszy diagnozuje nadmierną masę ciała u pacjenta. Lekarz ocenia ryzyko wystąpienia powikłań i zleca regularne badania kontrolne. Może on skierować nas do dietetyka, który pomoże zmienić nasze nawyki żywieniowe. Dietetyk uczy nas, jak komponować posiłki zgodnie z modelem talerza zdrowego żywienia. Bardzo ważne jest również wsparcie psychodietetyka lub psychologa. Pomagają oni nam zrozumieć psychologiczne przyczyny objadania się i wzmacniają motywację. W procesie redukcji masy ciała istotna jest także rola fizjoterapeuty. Dostosuje on aktywność fizyczną do naszych aktualnych możliwości i stanu zdrowia.
Sprawdź: Dieta lekkostrawna. Zasady, wskazania, korzyści i zagrożenia
Metoda małych kroków i trwałe zmiany stylu życia
Gdy już rozpoznamy problem, musimy zaplanować proces redukcji masy ciała. Najskuteczniejszą strategią jest metoda małych kroków, która zakłada wprowadzanie zmian stopniowo. Unikajmy restrykcyjnych diet, które mogą prowadzić do efektu jo-jo. Skoncentrujmy się na poprawie jakości naszych posiłków oraz regularnym nawadnianiu organizmu. Warto wyznaczać sobie cele metodą SMART, aby były one realne i mierzalne. Pamiętajmy, że każda, nawet niewielka aktywność fizyczna przynosi korzyści dla zdrowia. Doceniajmy nasze małe sukcesy i bądźmy dla siebie życzliwi w tym procesie. Trwała zmiana stylu życia jest jedynym sposobem na utrzymanie prawidłowej masy ciała. Dbajmy o nasze zdrowie każdego dnia, dokonując świadomych wyborów przy stole.